ZUS i podatki 2027: co już wiadomo, a co rząd dopiero przepycha przez Sejm

Płaca minimalna 4 950 zł, duży ZUS ponad 2 000 zł, nowy próg PIT 130 tys. zł i stawka 24%, ryczałt z limitem 250 tys. euro. Które liczby są pewne, które to projekt, i co to zmienia dla JDG.

6 października 20266 min czytaniaBetaxo

Październik to miesiąc, w którym rok podatkowy 2027 zaczyna nabierać kształtu. Rozporządzenie o płacy minimalnej jest już w Dzienniku Ustaw, projekt budżetu podaje prognozę przeciętnego wynagrodzenia, od którego liczy się duży ZUS, a 29 września rząd przyjął projekt zmian w PIT i ryczałcie i skierował go do Sejmu. Część z tego to fakty, część to wciąż projekt, który może się jeszcze zmienić. Poniżej rozdzielamy jedno od drugiego.

Pewne: płaca minimalna i składki ZUS

Rada Ministrów ustaliła minimalne wynagrodzenie na 2027 r. na 4 950 zł brutto (w 2026 r. 4 806 zł). Od tej kwoty liczą się dwie rzeczy ważne dla początkujących firm.

Preferencyjny ZUS, czyli składki przez pierwsze 24 miesiące po uldze na start, to 30% minimalnego wynagrodzenia jako podstawa: 1 485 zł. Składki społeczne z dobrowolnym chorobowym wyniosą około 469,85 zł miesięcznie, o niecałe 14 zł więcej niż dziś. Minimalna składka zdrowotna na skali i liniowym to 9% minimalnego wynagrodzenia, czyli 445,50 zł od lutego 2027 r. (rok składkowy zdrowotnej biegnie od lutego do stycznia).

Duży ZUS zależy od innej liczby: prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia z projektu budżetu. Na 2027 r. rząd wpisał 10 033 zł (w 2026 r. 9 420 zł), co daje podstawę 6 019,80 zł i składki społeczne z chorobowym i Funduszem Pracy w wysokości około 2 052 zł miesięcznie, o 125 zł więcej niż w 2026 r. To pierwszy raz, gdy pełny ZUS bez składki zdrowotnej przekracza 2 000 zł. Ta kwota formalnie stanie się ostateczna dopiero po uchwaleniu budżetu, ale w praktyce prognoza z projektu nie zmienia się na tym etapie.

2026 2027 Zmiana
Płaca minimalna brutto 4 806 zł 4 950 zł +144 zł
Preferencyjny ZUS (społeczne z chorobowym) 456,18 zł 469,85 zł +13,67 zł
Minimalna zdrowotna, skala i liniowy 432,54 zł 445,50 zł +12,96 zł
Duży ZUS (społeczne z chorobowym i FP) 1 926,76 zł 2 052,15 zł +125,39 zł
Duży ZUS plus minimalna zdrowotna 2 359,30 zł 2 497,65 zł +138,35 zł

Czego jeszcze nie wiadomo: składki zdrowotnej dla ryczałtowców. Trzy progi (dziś 498,35 zł, 830,58 zł i 1 495,04 zł) liczy się od przeciętnego wynagrodzenia w IV kwartale, które GUS ogłosi dopiero w styczniu 2027 r. Przy wzroście płac rzędu 6–7% należy spodziewać się odpowiednio około 530, 885 i 1 590 zł, ale to szacunek, nie liczba z ustawy.

Projekt: nowa skala PIT z trzecią stawką

Najważniejsza zmiana w projekcie UD458, który rząd przyjął 29 września i który trafił do Sejmu (druk 3148), dotyczy skali podatkowej. Dziś są dwie stawki: 12% do 120 000 zł dochodu i 32% powyżej. Od 2027 r. mają być trzy:

Dochód roczny Dziś Od 2027 (projekt)
do 120 000 zł 12% 12%
120 000 – 130 000 zł 32% 12%
130 000 – 150 000 zł 32% 24%
powyżej 150 000 zł 32% 32%

Kwota wolna zostaje na poziomie 30 000 zł. Dla kogoś z dochodem do 120 000 zł nic się nie zmienia. Dla każdego, kto zarabia 150 000 zł lub więcej, oszczędność wynosi 3 600 zł rocznie, niezależnie od tego, jak wysoko ponad 150 000 zł jest jego dochód; dla dochodu 130 000 zł to 2 000 zł.

Co to znaczy dla wyboru formy opodatkowania? Mniej, niż mogłoby się wydawać. W naszym porównaniu dla programisty, firmy remontowej i gastronomii programista na skali oddawał 41 700 zł podatku; po zmianie odda 38 100 zł. Ryczałt 12% nadal wygrywa z nią o około 20 000 zł rocznie, bo składka zdrowotna 9% od dochodu zostaje bez zmian i to ona, nie stawka PIT, robi różnicę przy wysokich dochodach. Skala zyskuje wyraźnie tam, gdzie była już blisko: dla firm z dochodem 120–160 tys. zł i realnymi kosztami, które do tej pory wahały się między skalą a ryczałtem 8,5%.

Projekt: ryczałt z niższym limitem, bez podwyżki stawek

Tu dobra wiadomość dla większości jednoosobowych firm. W marcowej wersji projektu (UD116) Ministerstwo Finansów chciało wprowadzić stawkę 15% dla usługodawców bez pracowników od nadwyżki przychodu ponad 100 000 zł rocznie, co uderzyłoby w prawie każdego programistę, konsultanta i freelancera na ryczałcie. Pod koniec lipca MF się z tego wycofało po sprzeciwie Rzecznika MŚP i w projekcie przyjętym przez rząd tej zmiany nie ma. Stawki 8,5%, 12%, 14% i 17% zostają takie, jakie są.

Zostały dwie zmiany, które dotyczą firm znacznie większych niż typowa JDG. Limit przychodów uprawniający do ryczałtu spada z 2 mln euro do 250 tys. euro, czyli około 1,06 mln zł: kto przekroczy go w 2026 r., od 2027 r. ryczałtu wybrać nie może. Do tego nadwyżka przychodu ponad 300 tys. euro osiągnięta w trakcie roku ma być opodatkowana stawką 17%. Jeśli Twoja firma ma przychód poniżej miliona złotych rocznie, a tak ma zdecydowana większość JDG, żadna z tych zmian Cię nie dotyczy.

Do tego dochodzą zmiany dla podmiotów powiązanych: 15% od nadwyżki ponad 100 000 zł z najmu majątku między spółką a jej wspólnikiem i 17% od najmu praw własności intelektualnej. To uderza w konstrukcje typu „spółka wynajmuje od wspólnika”, nie w jednoosobową firmę usługową.

Pewne od stycznia: KSeF dla wszystkich i koniec okresu przejściowego

Przypominamy, bo to termin, który nie podlega już żadnym negocjacjom. Obowiązek wystawiania faktur w Krajowym Systemie e-Faktur objął wszystkie firmy, także zwolnione z VAT, już 1 kwietnia 2026 r., ale do końca roku trwa okres przejściowy, w którym za błędy i spóźnienia nie ma kar. Od 1 stycznia 2027 r. ten parasol znika. Jeśli ktoś przez 2026 r. wystawiał faktury po staremu i liczył, że „jakoś to będzie”, ma jeszcze kwartał na uporządkowanie tematu.

Kalendarz: co musi się wydarzyć, żeby projekt stał się prawem

Żeby zmiany w PIT i ryczałcie obowiązywały od 1 stycznia 2027 r., ustawa musi zostać opublikowana w Dzienniku Ustaw do 30 listopada 2026 r. Tak wynika z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego o miesięcznym vacatio legis dla podatków dochodowych. Przed Sejmem są trzy czytania, potem 30 dni dla Senatu i 21 dni na podpis Prezydenta. Harmonogram jest napięty, ale wykonalny; podobne projekty w poprzednich latach przechodziły tą ścieżką w listopadzie.

Dla Ciebie oznacza to jedno: decyzję o formie opodatkowania na 2027 r., którą podejmujesz do 20 lutego, warto odłożyć na grudzień, kiedy będzie wiadomo, czy nowa skala i limity ryczałtu weszły w życie w tej postaci. Nie ma powodu, by składać oświadczenie w CEIDG wcześniej.

Co z tym zrobić

Jeśli zakładasz firmę teraz, liczby z tego tekstu są tymi, na których trzeba planować pierwszy rok: 445,50 zł składki zdrowotnej od lutego, 469,85 zł preferencyjnego ZUS-u po uldze na start, nowa skala z progiem 130 000 zł, o ile Sejm ją uchwali.

Jeśli firmę już masz, grudzień jest momentem na przeliczenie formy opodatkowania na 2027 r. na własnych liczbach: z nową skalą, z nową zdrowotną i z tym, co faktycznie wyjdzie z Sejmu. W Betaxo robimy to dla klientów co roku w pierwszej połowie grudnia, zanim zacznie się wyścig z terminami. Jeśli chcesz, żebyśmy policzyli to również dla Ciebie, zostaw kontakt na stronie głównej albo napisz na kontakt@betaxo.pl.


Stan na 6 października 2026 r. Kwoty ZUS na 2027 r. wynikają z rozporządzenia o płacy minimalnej i projektu budżetu; zmiany w PIT i ryczałcie to projekt ustawy w Sejmie (UD458, druk 3148), który może się jeszcze zmienić. Tekst ma charakter informacyjny i nie stanowi porady podatkowej.